Poster Shoplifters

Shoplifters

Met Shoplifters maakt Hirokazu Koreeda een familiedrama in de meest eerlijke zin van het woord. Ideeën van thuis en warme bloedbanden worden niet verondersteld, maar bevraagd. Is het niet beter om de mensen die het dichtste bij ons staan zelf uit te kiezen? En kun je de liefde tussen ouder en kind eigenlijk wel dwingen wanneer ze er helemaal niet is?

Na een routineuze winkeldiefstal ontfermen Osamu (Lily Franky) en zijn jongen (Kairi Jyo) zich op straat over de piepjonge Yuri (Miyu Sasaki), die en passant ook maar direct deelgenoot wordt van hun met zink bedekte onderkomen. Ergens in Tokio lijkt het verblijf van de Shibata’s de vlucht voor de maatschappij te representeren. De kaders binnen kaders, de kruipruimtes waar Shota zich graag verschuilt; zelfs in deze microkosmos kun je jezelf verbergen. Het liefst zou deze familie zich volledig aan de banden van het kapitalisme onttrekken, maar dat gaat niet zonder voedsel en voorzieningen. En dus wordt er gestolen. De televisie in de woonruimte is het portaal naar een wereld die niet langer op afstand kan blijven.

Via een nieuwsuitzending krijgen we subtiel mee dat Yuri’s ouders de verdwijning van hun dochter lange tijd verzwegen. De schrijnende realiteit van Shoplifters zit ingesloten tussen dat kille gegeven en het onhoudbare alternatief. ‘’Wat kan ik mijn kinderen anders leren dan stelen?’’, zegt Osamu teneergeslagen. Hoe bizar die uitspraak op zichzelf ook mag klinken, ze sluit naadloos aan bij het soort rol dat Koreeda’s eindeloze sympathie heeft: de vader die niet geworden is wie hij wilde zijn. Niets is menselijker dan de onmacht die het menszijn in het werk van de cineast zo regelmatig definieert.

Het onbevraagde bevragen
Waar andere regisseurs zich met zo’n scenario al snel op een hellend vlak zouden begeven, beroept Koreeda zich moeiteloos op zijn inmiddels zo karakteristieke gevoel voor humaniteit. Oordeel en moraal zijn ver weg – en dat terwijl de houding van de ‘ouders’ in andere werelden misschien schreeuwt om stellingname. De film is zijn maker ten voeten uit. In de persmap legt Koreeda uit hoe hij zich oncomfortabel voelde bij de felheid waarmee mensen in zijn thuisland gevallen van (familie-)winkeldiefstal en pensioenfraude veroordeelden. ‘’Familiebanden zijn belangrijk’’, hoorde hij keer op keer. Maar hoe vanzelfsprekend kan en mag zo’n uitspraak zijn? Hoewel de film beheerst en ingetogen blijft, kwam Shoplifters wel degelijk voort uit een stukje boosheid. De concrete bron waaruit het verhaal ontspringt voorziet in het soort maatschappelijke urgentie dat Koreeda voor het laatst echt tastbaar maakte in Nobody Knows (2004). Wat gijzelt eigenlijk wie? Waar staan de tradities, de vastgeroeste normen en waarden? En waar staat de mens, gevangen in de tragiek van een geformatteerd bestaan?

Het minimalisme van de maker
Shoplifters komt strak in aanmerking voor Koreeda’s eigen ‘greatest hit’-stempel. Dat betekent nog niet eens per se dat de film de kroon op z’n oeuvre is. Eerdere karakterstudies van de Japanner waren minstens even ge(s)laagd, ook al doet die Gouden Palm-winst misschien anders vermoeden. ‘Greatest hit’ verwijst hier vooral naar de spitsvondige manier waarop Koreeda thema’s en situaties uit eerdere arthouse-hits in (of tot?) Shoplifters samenbrengt. Deel en geheel versmelten: de film is tegelijk ‘s mans oeuvre en een compilatie daarvan.

Bovenal toont Koreeda zich andermaal een meesterschepper van betekenis. Eén woord, een snelle blik achterom. Meer hebben de grootsten niet nodig.

Deze website gebruikt cookies, en laadt in eerste instantie alleen noodzakelijke/functionele cookies in. Wilt u een optimaal werkende website, inclusief video, foto's en social media berichten? Klik dan op de groene button "Accepteren".